නිදහස් දිනයේ සුදු කොඩියක්: එරික් සොල්හයිම්ගේ සාම ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ වාර්තාව

ශ්‍රී ලංකාවේ ජාතික ගැටුම සම්බන්ධයෙන්  ඉංග්‍රීසි සේම අනෙකුත් භාෂාවලින්ද බොහෝ කෘතීන් ප්‍රකාශයට පත් වී තිබේ. වර්ෂ 2009න් පසු ප්‍රකාශයට පත්වූ, සමාජ සහ දේශපාලන වැදගත්කමක් ඇති ප්‍රබන්ධ නොවන කෘතී මාලාවක් පාඨකයන් අතට පත් කර තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවෙ ජාතික ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් වු මෙම ප්‍රකාශනාත්මක ඉදිරිපත් කිරීම් මෙරටින් එපිට ජනගත වීම ඉතා වැදගත් කොට සැලකිය හැකිය.

Politics is to Will (නෝවේජියානු මූලික නාමය: Politikk er å ville) යන නමැති පොත එරික් සෝල්හයිම් විසින් රචනා කර ඇති අතර එය 2013 දී ප්‍රකාශයට පත් කෙරිණි. මෙම කෘතිය සෝල්හයිම්ගේ දේශපාලන අත්දැකීම් පිළිබඳ සම්පූර්ණ වාර්තාවක් ලෙස සළකනු ලැබේ. විවිධ අයුරින්, එය දශක ගණනාවක මහජන සේවය හරහා ඔහුගේ ගමන විස්තර කරන දේශපාලන මතක සටහන් පිළිබිඹු කරයි.

1970 දශකයේ මැද භාගයේ සිට අඩ සියවසකට වැඩි කාලයක් පුරා සෝල්හයිම් නෝර්වීජියානු දේශපාලනයේ පුළුල් වෘත්තීය ජීවිතයක් ගත කර ඇත. ඔහු නෝර්වේ සමාජවාදී වාමාංශික පක්ෂයේ තරුණ අංශයේ නායකයා ලෙස දේශපාලනය ආරම්භ කළ අතර පක්ෂ නායකයා , සභාග ආණ්ඩු වල කැබිනට් අමාත්‍යවරයා, ජාත්‍යන්තර සබඳතාවල නෝර්වේ නියෝජිතයා සහ විශේෂයෙන් ශ්‍රී ලංකා සාම ක්‍රියාවලිය සඳහා විශේෂ නියෝජිතයෙකු ලෙසත් සේවය කළේය.

Politics is to Will: දේශපාලන මතක සටහන්

මෙම පොත නෝර්වේහි අභ්‍යන්තර දේශපාලනය, එහි දේශපාලන පක්ෂ සහ නායකයින්, විදේශ සබඳතා, සහ සෝල්හයිම් මහතා දේශපාලනයට අවතීර්ණ වීමට  බලපෑ හේතු ආදිය විවිධ ආකාරයෙන් ආවරණය කරයි. සෝල්හයිම් මහතා ජාත්‍යන්තර නායකයින් හා තානාපතිවරුන් සමඟ තිබූ ඔහුගේ සම්බන්ධතා ද මෙහි විස්තර කරයි.ඔහු 2005 සිට 2012 දක්වා ජාත්‍යන්තර සංවර්ධන අමාත්‍යවරයෙකු ලෙසත්, පසුව පරිසර අමාත්‍යවරයෙකු ලෙසත් කටයුතු කළ අවුරුදු හතක කාලය තුළ ඔහුට ලැබූ අත්දැකීම් ද මෙම කෘතියේ අන්තර්ගත වේ.

නෝර්වේයේ පරිසර දේශපාලනය පිළිබඳ සළකා බැලීම් හා ගෝලීය දරිද්‍රතා  ගැටළුව පිළිබඳ සොයා බැලීම්ද මෙහි ඇතුළත්ය. චීනය, ඉන්දියාව සහ ලතින් ඇමරිකාවේ රටවල් වැනි අලුත් බලවත් රටවල් ගෝලීය වශයෙන් බලපෑම් කරන අතර, එවන් පරිසරයක නෝර්වේහි  භූමිකාවද විවරණය කරයි.

ලොව පුරා සාම මුලපිරීම් සඳහා නෝර්වේහි සහභාගීත්වය සඳහා පරිච්ඡේද කිහිපයකි. යුද්ධය සහ සාමය යන පරිච්ඡේදයේ දී, සෝල්හයිම් ඒකාධිපති පාලන තන්ත්‍රයන් සමඟ නෝර්වේ විසින් ඇති කර ගත් සම්බන්ධතා ගවේෂණය කරන අතර දකුණු සුඩානය, මියන්මාරය, නේපාලය, ඇෆ්ගනිස්ථානය, ලිබියාව සහ ශ්‍රී ලංකාවේ සාම උත්සාහයන් වාර්තා කරයි. නිදහස් දිනයේ සුදු කොඩියක් යන පරිච්ඡේදය ශ්‍රී ලංකාව කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන අතර ශ්‍රී ලංකා රජය සහ දෙමළ ඊලම් විමුක්ති කොටි (LTTE) අතර සාම ක්‍රියාවලියේදී සෝල්හයිම්ගේ සෘජු අත්දැකීම් සහ නෝර්වේ නිල ස්ථාවරය විස්තර කරයි.

සෝල්හයිම් මෙම පරිච්ඡේදය ආරම්භ කරන්නේ, එවකට ශ්‍රී ලංකා යුද හමුදාව විසින් LTTE වටවූ අවස්ථාවකදී, එම සංවිධානයේ සාම ලේකම් පුළීදෙවන් නෝර්වේට කරනු ලැබූ දුරකථන ඇමතුමක් සිහිපත් කිරීමෙනි.

යුද්ධයට ව්‍යුහගත අවසානයක්?

යුද්ධය ව්‍යුහගත හා ක්‍රමවත් අවසානයකට ගෙන එන ලෙස නෝර්වේ රජය සහ එල්ටීටීඊය යන දෙඅංශයෙන්ම නැවත නැවතත් ඉල්ලා සිටි බව සොල්හයිම් සටහන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, එල්ටීටීඊය නිරන්තරයෙන් එවැනි අභියාචනා ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර, ශ්‍රී ලංකා රජය කොටි සම්පූර්ණයෙන්ම සමූලඝාතනය කිරීමට අධිෂ්ඨාන කරගෙන සිටියේය. සොල්හයිම්ට අනුව, අවසාන අදියරේදී ඔහුට ඉදිරිපත් කළ හැකි එකම නිර්දේශය වූයේ සුදු කොඩියක් ඔසවා යටත් වීමට සහ සාමය අනුගමනය කිරීමට ඇති කැමැත්ත ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කිරීමයි.

සුදු කොඩි සමඟ යටත් වූ තවත් අය අතර එල්ටීටීඊ දේශපාලන ප්‍රධානී බී. නඩේසන් සහ සාම ලේකම් කාර්යාලයේ ප්‍රධානී පුලිදේවන් වහාම ඝාතනය කරන ලද බව පුළුල් ලෙස දන්නා කරුණකි. පුනරුත්ථාපනය කරන බවට පොරොන්දු වූ යටත් වූ තවත් දහස් ගණනක් එල්ටීටීඊ සටන්කරුවන්ට ද අවිනිශ්චිත ඉරණමක් අත්විඳීමට සිදුවිය. සුදු කොඩියක් සමඟ එල්ටීටීඊයට යටත් වන ලෙස උපදෙස් දීමේදී නෝර්වේහි කාර්යභාරය අමතමින් සොල්හයිම් මෙසේ ලියයි:

“කොටින් යටත් වීමට කැමති බව අපි ශ්‍රී ලංකා රජයට දැනුම් දුන්නෙමු. නිසි හා ක්‍රමවත් ක්‍රියාවලියක් සඳහා කටයුතු සම්පාදනය කරන ලෙස අපි ඔවුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියෙමු. ඉන්පසු, ශ්‍රී ලංකා බලධාරීන්ගෙන් අපට කිසිදු ප්‍රතිචාරයක් නොලැබුණි.”

ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික, භාෂාමය සහ දේශපාලන ඉතිහාසය පිළිබඳ කෙටි දළ විශ්ලේෂණයක් සොල්හයිම් විසින් සපයයි – බ්‍රිතාන්‍යයන් පිටව ගිය පසු, ආතතීන් තියුනු ලෙස උත්සන්න වූ අතර එය ප්‍රචණ්ඩ ගැටුමකට තුඩු දුන් බව පැහැදිලි කරයි.

සාම ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් දෙමළ ජනතාව නෝර්වේ වෙත ළඟා වූ ආකාරය

එල්ටීටීඊය සාම ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් නෝර්වේ වෙත ළඟා වූ ආකාරය සහ නෝර්වේ පහසුකම් සපයන ජාතියක් ලෙස සම්බන්ධ වූ ආකාරය සොල්හයිම් විස්තර කරයි. 1998 දී, නෝර්වේහි එල්ටීටීඊ නියෝජිතයින් සාම මුලපිරීමක් යෝජනා කිරීම සඳහා සෝල්හයිම් හමුවූ අතර, ඔවුන් ඒ හා සම්බන්ධ යෝජනාවක් නෝර්වීජියානු විදේශ අමාත්‍යාංශයට ඉදිරිපත් කළ බව කියා සිටියහ.

දියවැඩියාවෙන් පෙළෙන එල්ටීටීඊයේ ප්‍රධාන උපදේශක ඇන්ටන් බාලසිංහම් විදේශගත කිරීම සඳහා වන්නි කලාපයෙන් පිටතට ගෙනයාමට ඔවුන් විශේෂයෙන් නෝර්වේගේ උදව් ඉල්ලා සිටියහ. විදේශ අමාත්‍යාංශයට ඉදිරිපත් කරන ලද යෝජනාවේ අන්තර්ගතය එයයි. කෙසේ වෙතත්, ශ්‍රී ලංකා රජයේ අනුමැතියකින් තොරව, බාලසිංහම් රටින් පිටතට ගෙන ඒම කළ නොහැකි විය. ක්‍රියාවලියක් සකස් කිරීම සඳහා නෝර්වේ, ශ්‍රී ලංකා රජය සහ එල්ටීටීඊය සමඟ විචක්ෂණශීලීව සම්බන්ධතා පවත්වා ගත් නමුත්, යෝජිත සියලු සැලසුම් රජය විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරන ලදී. අවසානයේ, එල්ටීටීඊය බාලසිංහම් විදේශගත කිරීමට තමන්ගේම විධිවිධාන සකස් කළේය. පසුව ලන්ඩනයේ ජීවත් වූ කාලය තුළ සොල්හයිම් ඔහු සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වා ගත්තේය.

ඉන්දියාව සහ එක්සත් ජනපදය යන දෙපාර්ශ්වයම පක්ෂග්‍රාහී ලෙස දුටු බැවින් පහසුකම් සපයන්නන් ලෙස ආරාධනා කළ නොහැකි විය. නෝර්වේ වැනි කුඩා, මධ්‍යස්ථ රටක් වඩාත් සුදුසු වූයේ එය කිසිදු තර්ජනයක් එල්ල නොකළ අතර අවශ්‍ය නම් ඉවත දැමිය හැකි බැවිනි. නෝර්වේ තෝරා ගැනීමට මෙය හේතුවක් වූ බව සොල්හයිම් පිළිබිඹු කරයි.

සොල්හයිම් ඇතුළු නෝර්වීජියානු නිලධාරීන්ට ආරම්භයේදීම ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන හා සංස්කෘතික භූ දර්ශනය පිළිබඳ සීමිත දැනුමක් තිබූ අතර, ඒ නිසා ඔවුන්ට ඉක්මනින් ඉගෙන ගැනීමට අවශ්‍ය විය. දෙපාර්ශ්වයටම සවන් දීමේ සහ ශ්‍රී ලංකා කටයුතු කෙරෙහි වැඩි දැනුමක් සහ බලපෑමක් ඇති ඉන්දියාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ ක්‍රියාකාරී සම්බන්ධතා පවත්වා ගැනීමේ වැදගත්කම සොල්හයිම් අවධාරණය කරයි. මෙම රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සබඳතා නිරූපණය කිරීම සඳහා ඔහු නිශ්චිත සිදුවීම් විස්තර කරයි.

ඉන්දියාව සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය: අනුමැතිය සහ පරීක්ෂාව

ඉන්දියාව සහ එක්සත් ජනපදය විසින් ලබා දුන් නිශ්ශබ්ද (තහවුරු වී නොමැති) අනුමැතියකින් තොරව නෝර්වේ රජය සාම ක්‍රියාවලියට සෘජුව වශයෙන් සම්බන්ධ වී නොමැත. සාකච්ඡාවල සෑම පියවරක්ම දෙරටටම වාර්තා කරන ලද අතර එය ජාත්‍යන්තර දේශපාලන නිරීක්ෂකයින් අතර ප්‍රසිද්ධය. සොල්හයිම් මෙය නිශ්චිත උදාහරණ සමඟ සනාථ කරයි.

නෝර්වේ සාම පහසුකම් සැපයීමේ කටයුතුවලට සම්බන්ධ වන බව දැනගත් පසු, සොල්හයිම් සහ එවකට තානාපති ජෝන් වෙස්ට්බර්ග් නවදිල්ලියට කැඳවන ලදී. එහිදී, ජ්‍යෙෂ්ඨ ඉන්දීය නිලධාරීන් සෝල්හයිම් විස්තර කරන පරිදි ඔවුන් සුදුසුකම් ලත් සහ විශ්වාසවන්තද යන්න තක්සේරු කිරීම සඳහා අවිධිමත් සම්මුඛ සාකච්ඡාවක් පැවැත්වීය. එම හමුවීම තමාට කිසිදා අමතක නොවන පාඩමක් ලෙස ඔහු සලකයි.

එවකට ඉන්දීය විදේශ අමාත්‍යාංශයේ ඉහළම නිලධාරියෙකු වූ ලලිත් මන්සිං හමුවීමට යවන ලද බව සොල්හයිම් සිහිපත් කරයි. ඔහු එම අන්තර්ක්‍රියාව, සීමාසන්ධි වශයෙන් පරීක්ෂණාත්මක බවක් ඇති එකක් ලෙස විස්තර කරයි.

“ලලිත් මන්සිං විධිමත් පිළිගැනීමේ ආචාරශීලීත්වයක්වත් ලබා දුන්නේ නැත. ඔහු අපව අසුන් ගෙන අපරාධකරුවන් මෙන් අපෙන් ප්‍රශ්න කිරීමට පටන් ගත්තේය. ‘ඔබ ශ්‍රී ලංකාවේ කරන්නේ කුමක්ද? එහි තත්වය ඔබට තේරෙනවාද? ශ්‍රී ලංකාව තුළ නෝර්වේගේ අවශ්‍යතා මොනවාද? ඔබට අර්ථවත් ඕනෑම දෙයක් දායක කළ හැකි යැයි ඔබ, යුරෝපීයයන් සිතීමට හේතුව කුමක්ද?'”

භාෂාව තරමක් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික වුවද, ස්වරය සහ පණිවිඩය ගෞරවනීය නොවීය. කුඩා කතාබහක් හෝ විධිමත් හැඳින්වීමක් සිදු නොවීය.

පැය එකහමාරක් පුරා පැවති මෙම ඝෝෂාකාරී සාකච්ඡාවෙන් පසු, එවකට විදේශ අමාත්‍ය ජස්වන්ත් සිං හමුවීමට සොල්හයිම්ට උපදෙස් දෙන ලදී. ජස්වන්ත් සිං ඊට වෙනස්ව සන්සුන් හැසිරීමක් පෙන්නුම් කළ අතර ඵලදායී උපදෙස් ලබා දුන්නේය.

ප්‍රභාකරන් හමුවීම

1990 න් වසර දහයකට පසු, එල්ටීටීඊ නායක වේලුපිල්ලේ ප්‍රභාකරන් හමුවූ පළමු විදේශ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයා බවට එරික් සොල්හයිම් පත්විය. මෙම පළමු රැස්වීම දශකයක සාම මුලපිරීමකට අඩිතාලම දැමූ බව ඔහු ලියයි.

ප්‍රභාකරන්ගේ සටන්කාමී ගමන ආරම්භ වූයේ යාපනය නගරාධිපතිවරයා ඝාතනය කිරීමත් සමඟ බව සොල්හයිම් සටහන් කරයි. බලගතු සහ විනයගරුක කැරැල්ලක් ගොඩනැගීමේ ඔහුගේ කාර්යභාරය නොතකා, සොල්හයිම් මෙම අදහස ඉදිරිපත් කරයි:

“ඔහු සාම ක්‍රියාවලියක් ආරම්භ කිරීමට අවශ්‍ය වූ දැඩි පුද්ගලයෙකි. සාකච්ඡා සඳහා සහයෝගයෙන් කටයුතු කළ හැකි කෙනෙකු බව අපි විශ්වාස කළෙමු. ඔහු බුද්ධිමතෙකු හෝ දූරදර්ශීයෙකු නොව, සංයුක්ත ප්‍රතිඵල අපේක්ෂා කළ ප්‍රායෝගික මිනිසෙකි. ඔහුව දැඩි පාසල් ගුරුවරයෙකුට සමාන කළ හැකිය.”

ප්‍රභාකරන් තුළ ඔහු නිරීක්ෂණය කළ විවිධ රැස්වීම් සහ පෞද්ගලික ලක්ෂණ සොල්හයිම් විස්තර කරයි. සාකච්ඡාවලින් පසු, ඔවුන් බොහෝ විට එකට ආහාර ගනු ඇත. ප්‍රභාකරන් ඔහුගේ ඉවුම් පිහුම් කුසලතා ගැන ආඩම්බර වූ අතර එල්ටීටීඊ සටන්කරුවන් විසින් සකස් කරන ලද මස් සහ මඩ මාළු වලින් සාදන ලද කෑම රස වින්දේය. ඔහු තම පවුල ගැන කලාතුරකින් කතා කළ නමුත් චිත්‍රපට කෙරෙහි ඉතා උනන්දුවක් දැක්වීය.

“ප්‍රභාකරන් ගැන මට වඩාත්ම කැමති වූයේ ඔහු නෝර්වේට දුන් පොරොන්දු ඉටු කිරීමයි. ඔහු යුද මෙහෙයුම් සහ ඝාතන නතර කිරීමට ප්‍රතිඥා දී තිබූ අතර ඔහු එම පොරොන්දුව ඉටු කළේය. කෙසේ වෙතත්, අපගේ සංවාද සහ යුද්ධයේ සිතාගත නොහැකි ම්ලේච්ඡත්වය අතර වෙනස පැහැදිලිය.”

බාලසිංහම් සහ සොල්හයිම්

නෝර්වේ සහ ශ්‍රී ලංකා රජය සහ එල්ටීටීඊය යන දෙකම අතර විකාශනය වන සබඳතා පිළිබඳව ද සොල්හයිම් පිළිබිඹු කරයි. ඇන්ටන් බාලසිංහම් සමඟ ඔහුගේ පෞද්ගලික සම්බන්ධතාවය විශේෂයෙන් වැදගත් විය. ඔවුන්ගේ සමීප අන්තර්ක්‍රියා එල්ටීටීඊය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට උපකාරී වූ බව සොල්හයිම් ලියයි:

“බාලසිංහම් කිසි විටෙකත් මට බොරු කීවේ නැත. අනෙකුත් එල්ටීටීඊ නායකයින් ඝාතන චෝදනා එල්ල වූ විට රජයට දොස් පැවරිය හැකිය. නමුත් බාලසිංහම් කිසි විටෙකත් එසේ කළේ නැත. ඒ වෙනුවට, ඔහු එල්ටීටීඊ ක්‍රියාවන් පිටුපස ඇති තාර්කිකත්වය පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ කරනු ඇත. එය අපට වඩාත් යථාර්ථවාදී අවබෝධයක් වර්ධනය කර ගැනීමට උපකාරී විය.”

2000 සහ 2001 අතර එල්ටීටීඊය එහි හමුදාමය උච්චතම අවස්ථාවේ සිටි බව සොල්හයිම් සටහන් කරයි. කොටි සංවිධානය සාකච්ඡාවලට එළඹුණේ ඔවුන් මිලිටරිමය වශයෙන් දුර්වල වී නැවත ගොඩනැගීමට කාලය අවශ්‍ය වූ නිසා පමණක් බව පොදු විශ්වාසයක් පැවතුනි. නමුත් යථාර්ථය ප්‍රතිවිරුද්ධ විය. 2000 දී, ඔවුන් යාපනය අර්ධද්වීපයෙන් රජයේ හමුදා සම්පූර්ණයෙන්ම පලවා හැර තිබුණි. ඊළඟ වසරේ, දැවැන්ත රජයේ හමුදා ප්‍රහාරයක් දරුණු ලෙස අසාර්ථක විය.

2001 මැද භාගයේදී, කොටින් කොළඹ ගුවන් තොටුපළට අනපේක්ෂිත හා විනාශකාරී ප්‍රහාරයක් දියත් කළ අතර එමඟින් ඩොලර් බිලියන 1 ක අලාභයක් සිදුවිය. මෙය කොටස් වෙළඳපොළ කඩාවැටීමකට සහ ආර්ථික පසුබෑමකට හේතු විය.

සාකච්ඡා සඳහා මහජන පීඩනය වැඩි වූ විට, රනිල් වික්‍රමසිංහ 2001 මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කළේ සාම සාකච්ඡා සහ ක්ෂණික සටන් විරාමයක් පිළිබඳ පොරොන්දු මත මැතිවරණ ප්‍රචාරය කරමිනි.

විශ්වාසය ගොඩනඟන සටන් විරාම ගිවිසුම

එවකට විදේශ ලේකම් විදාර් හෙල්ගේසන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් නෝර්වීජියානු දූත පිරිස සමඟ එක්ව, දෙපාර්ශ්වය සමඟ සමීප සන්නිවේදනයන් හරහා සටන් විරාම ගිවිසුම සඳහා රාමුව කෙටුම්පත් කළේ තමා විසින්ම බව එරික් සොල්හයිම් සඳහන් කරයි. මෙම ගිවිසුම අත්සන් කිරීම දැවැන්ත බලාපොරොත්තුවක් ජනිත කළ බව ඔහු පවසයි. මාර්ග විවෘත කිරීම, හමුදා හෝ ආරක්ෂක තර්ජනවලට බියෙන් තොරව ජනතාවට නිදහසේ ගමන් කිරීමට ඇති හැකියාව සහ සාමාන්‍ය ජීවිතය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම යන සියල්ල ගිවිසුමේ ක්ෂණික ප්‍රතිඵල විය. සටන් විරාමය අත්සන් කිරීමෙන් පසු වසරක් පමණ ගතවන තුරු, යුද්ධ ක්‍රියා, ඝාතන, එල්ටීටීඊ නායකත්වයෙන් යුත් ත්‍රස්ත ප්‍රහාර හෝ රජය විසින් මෙහෙයවන ලද අත්බෝම්බ ප්‍රහාර කිසිවක් සිදු නොවීය. ආර්ථික වර්ධනය වේගවත් වූ අතර ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය වැඩිදියුණු විය.

ශ්‍රී ලංකා අධීක්ෂණ මෙහෙයුමට (SLMM) නායකත්වය දීමට නෝර්වේ උනන්දු නොවූ නමුත්, එක්සත් ජනපදය සහ ඉන්දියාව සටන් විරාමය අධීක්ෂණය කිරීම සඳහා නෝර්වේ වැනි කුඩා රටක් අවශ්‍ය විය. එබැවින්, අනෙකුත් ස්කැන්ඩිනේවියානු රටවල් ඇතුළුව නෝර්වේ එම වගකීම භාර ගත්තේය. විශේෂයෙන් සටන් විරාමය අත්සන් කරන අතරතුර සහ පසුව, ඇය සහ අගමැති රනිල් වික්‍රමසිංහ අතර බල අරගලයක් හේතුවෙන්, ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග සාම සාකච්ඡාවල මුල් අවධියේදී පසෙකට වී සිටින බවක් දැනුණු බව සොල්හයිම් ද පිළිගනී. චන්ද්‍රිකා ආරම්භයේ සිටම ඇතුළත් කළ යුතුව තිබූ බව ඔහුට පසුව වැටහුණි.

ක්ෂණික ප්‍රතිඵල – එකතැන පල්වීම

සාම සාකච්ඡාවල ආරම්භක අදියරේදී මානව හිමිකම්, ළමා සොල්දාදුවන් බලමුලු ගැන්වීම, (සමහර දෙමළ ප්‍රදේශවලින් හමුදා ඉවත් කිරීම) සහ ආර්ථික සංවර්ධනය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, සටන් විරාම ගිවිසුම මගින් සමුද්‍රීය සීමාවන් පැහැදිලිව නිර්වචනය නොකළ අතර එය ප්‍රධාන දුර්වලතාවයක් බවට පත්විය. ශ්‍රී ලංකා රජය නව අවි මිලදී ගැනීම් සහ නවීකරණය සඳහා අයිතිය ඉල්ලා සිටියේය. සමතුලිතතාවයක් පවත්වා ගැනීම සඳහා එල්ටීටීඊය සමාන ඉල්ලීම් ඉදිරිපත් කළේය. සාකච්ඡා කාලය තුළ ආයුධ නැව්ගත කිරීම් සම්බන්ධයෙන් මුහුදේදී වෙඩි තැබීම් සහ ගැටුම් ඇති විය.

2001 දී ඔස්ලෝ හි හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් ඇති වූ අතර, එහිදී කැනඩාව, ස්පාඤ්ඤය හෝ ඉන්දියාවට සමාන ඉහළ මට්ටමේ කලාපීය ස්වයං පාලනයක් මත පදනම් වූ විසඳුමක් ගවේෂණය කිරීමට සියලු පාර්ශවයන් එකඟ විය. සාම සාකච්ඡා සඳහා ඇති එකම යථාර්ථවාදී ප්‍රතිඵලය මෙය බව සියලු දෙනා දැන සිටියහ. වෙනම දෙමළ රාජ්‍යයක් ඇති විය හැක්කේ එල්ටීටීඊයේ සම්පූර්ණ මිලිටරි ජයග්‍රහණයෙන් පමණක් වන අතර, ඒකීය රාජ්‍යයක් යටතේ රජයේ සම්පූර්ණ පාලනය ලැබිය හැක්කේ එල්ටීටීඊයේ මිලිටරි පරාජයෙන් පමණි.

සාම ක්‍රියාවලිය අවසානයේ එකතැන පල්වීමට සහ අසාර්ථක වීමට හේතු රාශියක් සොල්හයිම් ගවේෂණය කරයි. මුල් වසර සාර්ථක වූ නමුත් 2003 දෙවන භාගයේදී ප්‍රහාර නැවත ආරම්භ විය – පළමුව මුහුදේදී සහ පසුව ගොඩබිමේදී වශයෙනි. 2003 දී ජනාධිපති චන්ද්‍රිකා ආරක්ෂක අමාත්‍ය ධුරය නැවත ලබා ගත්තාය. 2004 දී කරුණා ප්‍රභාකරන්ගෙන් වෙන් වී එල්ටීටීඊය සැලකිය යුතු ලෙස දුර්වල කළේය.

සුනාමි – නැවත ගොඩනැගීමේ ගිවිසුම – ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තහනම

සුනාමියෙන් පසු තත්ත්වය ක්ෂේත්‍ර මට්ටමේ සාමය ගොඩනැගීමට අවසාන අවස්ථාවක් ලබා දුන්නේය. ගලවා ගැනීමේ මෙහෙයුම් වලදී එල්ටීටීඊ සටන්කරුවන් සිංහල සොල්දාදුවන්ට සහ මුස්ලිම් සිවිල් වැසියන්ට උදව් කළහ; සිංහල සොල්දාදුවන් දෙමළ සිවිල් වැසියන්ට සහාය වූහ. 2005 පෙබරවාරි මාසයේදී, එල්ටීටීඊය සහ රජය පශ්චාත් සුනාමි මෙහෙයුම් කළමනාකරණ ව්‍යුහය (P-TOMS) ගිවිසුමට එළඹුණි. මෙම ගිවිසුම ක්‍රියාත්මක වූයේ නම්, මෙමගින් සාම සාකච්ඡා සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් පරිසරයකට මඟ පෑදිය හැකිව තිබුණි. ගනුදෙනුවේ එක් ප්‍රධාන අංගයක් වූයේ ජාතික රජයේ ව්‍යුහයන් සමඟ එල්ටීටීඊ සහයෝගීතාවයයි. නමුත් රජය සහ ජනාධිපතිවරයා මේ සඳහා පසුබට විය. පෙබරවාරි මාසයේදී ගිවිසුමට මුලින් පුළුල් සහයෝගයක් ලැබුණද, එය ක්‍රියාත්මක කිරීම දුෂ්කර විය. අවසානයේ, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය එය නීති විරෝධී බව තීන්දු කළේය. සාම උත්සාහයන්ට එරෙහිව සිංහල ජාතිකවාදයේ පියවරක් ලෙස සොල්හයිම් මෙය විස්තර කරයි.

ඉක්බිතිව, එල්ටීටීඊය විදේශ අමාත්‍ය ලක්ෂ්මන් කදිර්ගාමර් ඝාතනය කළේය. රජයේ පැකිලීම සහ එල්ටීටීඊයේ ඝාතනය යන දෙකම ස්ථිර සාම විසඳුමක් සඳහා වූ අවසාන අවස්ථාව නාස්ති කළ බව සොල්හයිම් තර්ක කරයි.

P-TOMS යනු මානුෂීය, ජීවනෝපාය පදනම් කරගත් පුනරුත්ථාපන ගිවිසුමකි. අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග හරහා සිංහල ජාතිකවාදීන් එවැනි ගිවිසුමක් අඩපණ කිරීම දෙමළ ජනතාවට දේශපාලන විසඳුමක් ලබා දීමට ඇති කැමැත්ත පිළිබඳව විශාල සැකයක් මතු කළේය. ශ්‍රී ලංකා රජය සහ එහි අධිකරණය යන දෙකම මානුෂීය ආධාර අවහිර කිරීමේ ප්‍රවණතාවක් පෙන්නුම් කළේය.

2005 ජනාධිපතිවරණයේදී එල්ටීටීඊය දෙමළ ජනතාවට ඡන්දය දීම වැළැක්වූයේ නැත්නම්, රනිල් නිසැකවම ජයග්‍රහණය කරනු ඇත. එල්ටීටීඊයේ මැතිවරණ වර්ජනය මහින්ද රාජපක්ෂ ජයග්‍රහණය කිරීමට උපකාරී විය. එම මැතිවරණ ප්‍රතිඵලය බොහෝ විට සාම සාකච්ඡා බිඳ වැටීමට සහ යුද්ධයට නැවත පැමිණීමට හේතුවක් ලෙස දක්වා ඇත. දෙපාර්ශ්වයම යුද්ධයට කැපවී සිටින බැවින්, සාමකාමී මැදිහත්වීමකට තවදුරටත් ඉඩක් නොමැති වු බව සොල්හයිම් සඳහන් කරයි.

එල්ටීටීඊයේ උපායමාර්ගය සහ පරිහානිය

2006 දී පිළිකාවක් හේතුවෙන් මියගිය බාලසිංහම් සාම ක්‍රියාවලිය අසාර්ථක වීම නිසා දැඩි ලෙස කලකිරීමට පත් විය. සාම සාකච්ඡාවල ප්‍රධාන උපායමාර්ගිකයා සහ මහජන මුහුණුවර ලෙස, ඔහුගේ මරණය හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් සනිටුහන් කළේය. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු එල්ටීටීඊය කිසිදු අර්ථවත් මිලිටරි හෝ දේශපාලන උපාය මාර්ගයක් අනුගමනය කිරීමට අසමත් විය. ඔවුන්ගේ ශක්තිය ක්‍රමයෙන් හීන විය. අවි ප්‍රසම්පාදනය දුෂ්කර විය. කොළඹ ප්‍රහාර දියත් කිරීමට ඔවුන්ගේ හමුදා හැකියාව අඩු විය. ඔවුන්ට හමුදාමය වශයෙන් භූමිය අහිමි විය.

බාලසිංහම් එල්ටීටීඊයට දේශපාලන දැක්මක් ලබා දුන්නේය. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු, කණ්ඩායම සම්පූර්ණයෙන්ම එහි සාම්ප්‍රදායික හමුදා මානසිකත්වයට ආපසු ගියේය. සෑම ගැටලුවකටම මිලිටරි විසඳුමක් ඇති බව ඔවුන් විශ්වාස කළහ. මෙම ප්‍රවේශය ඔවුන්ගේ ඉරණම මුද්‍රා තැබූ බව සොල්හයිම් ලියයි.

නරක සිංහල නායකත්වයක් සහ යුද අපරාධ

අනතුරුව එල්ටීටීඊයට පෙරට වඩා දරුණු සිංහල නායකත්වයකට මුහුණ දීමට සිදු විය. මහින්ද රාජපක්ෂ සහ ඔහුගේ සහෝදරයන් ජාත්‍යන්තර නීතියට හෝ මානව හිමිකම්වලට බැඳීම ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර සම්පූර්ණ යුද්ධයක් දියත් කළහ. ඔවුන් චීනය, පකිස්ථානය සහ ඉරානය යන රටවලින් විශාල අවි ආයුධ ලබා ගත් අතර හමුදාව නවීකරණය කළහ. බලවත් බටහිර රටවලින් ද ඔවුන්ට බුද්ධි අංශ සහාය ලැබුණි.

2008 සහ 2009 මුල් භාගය වන විට, ඔහු එල්ටීටීඊය සමඟ – විශේෂයෙන් පුලිදේවන් සහ කුමාරන් පද්මනාදන් (කේපී) – සමීප සම්බන්ධතා පැවැත්වූ බවත්, යුද්ධයට ව්‍යුහාත්මක අවසානයක් සඳහා  උත්සාහ කළ බවත් සොල්හයිම් පවසයි. වන්නි වෙරළ තීරයෙන් සිවිල් වැසියන් සහ සටන්කරුවන් ඉවත් කිරීම සඳහා එක්සත් ජනපද, ඉන්දියානු හෝ එක්සත් ජාතීන්ගේ නැව් සඳහා යෝජනා සහ එල්ටීටීඊ සටන්කරුවන්ට ආයුධ භාර දී රතු කුරුස සංවිධානයේ හෝ වෙනත් ජාත්‍යන්තර ආයතනයක ලියාපදිංචි වීමට සැලසුම් කිරීම ගැන ඔහු සඳහන් කරයි. එය සිදු වූයේ නම්, ශ්‍රී ලංකා රජයට ඔවුන් මරා දැමීමට අවස්ථාවක් නොලැබෙනු ඇත. ප්‍රභාකරන් සහ පොට්ටු අම්මාන් හැර අන් සියල්ලන්ගේම ජීවිත සඳහා සහතික ලබා දිය හැකිව තිබූ බව තමා තරයේ විශ්වාස කරන බව සොල්හයිම් පවසයි.

රාජපක්ෂ පාලන තන්ත්‍රයේ සුදු වෑන් පැහැරගැනීම්, මාධ්‍යවේදීන් සහ දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් ඝාතනය කිරීම සහ යුද්ධයේ අවසාන අදියරේදී සිවිල් වැසියන් සමූහ වශයෙන් ඝාතනය කිරීම – යුද අපරාධ ඇතුළත් වන බව ද පොතෙහි තවදුරටත්  විස්තර කරයි. යම් දිනක මෙම යුද අපරාධ සම්බන්ධයෙන් නඩු පවරනු ඇතැයි සොල්හයිම් බලාපොරොත්තුව පළ කරයි.

ශ්‍රී ලංකා රජය සංහිඳියාව ගොඩනැගීම සඳහා තම හමුදා ජයග්‍රහණය භාවිතා කළේ නැත. එය කිසි විටෙකත් දෙමළ ජනතාව වෙත කල්පවත්නා විසඳුමක් ගොඩනැගීම සඳහා ළඟා වූයේ නැත. ඊට පටහැනිව, මහින්දගේ පාලනය එම ඉලක්කයට එරෙහිව ක්‍රියාත්මක විය. දෙමළ ජනතාව කිසි විටෙකත් තම මව්බිමේ දෙවන පන්තියේ පුරවැසියන් ලෙස ජීවත් වීමට එකඟ නොවන බව පවසමින් සොල්හයිම් අවසන් කරයි.

සාම ක්‍රියාවලිය අසාර්ථක වීමට හේතු

සාම ක්‍රියාවලිය අසාර්ථක වීමට ප්‍රධාන හේතු දෙකක් සොල්හයිම් ඉදිරිපත් කරයි. පළමුව, ඔහු පවසන්නේ ප්‍රභාකරන් වෙත සීමිත සෘජු ප්‍රවේශයක් පමණක් ලබා දුන් බවයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ප්‍රභාකරන්ට ෆෙඩරල් විසඳුමක වටිනාකම තේරුම් කර දීමට ඔහුට නොහැකි විය. බාලසිංහම්ගේ මරණයෙන් පසු, ප්‍රභාකරන් වටා සිටි අය ඔහුට ඇසීමට අවශ්‍ය දේ පමණක් පැවසූහ.

දෙවනුව, බහු සංස්කෘතික, බහු ආගමික රාජ්‍යයක් සඳහා පුළුල් දැක්මක් සිංහල ප්‍රභූ පැලැන්තියට නොතිබුණි – සමහර විට ඉන්දියාව ආදර්ශයට ගෙන විය යුතුය. ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙකම බල අරගල කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමු කළේය. ඔවුන් වැඩි අවබෝධයකින් ක්‍රියා කළේ නම්, රට වෙනස්, වඩාත් සාමකාමී දිශාවකට ගමන් කිරීමට ඉඩ තිබුණි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ගැටුම් නිරාකරණ උත්සාහයන් සඳහා නෝර්වේ සම්බන්ධ වීම පිළිබඳ මෙම මතක සටහන් වල, සෝල්හයිම් තමාගේම ප්‍රවේශය හෝ නෝර්වේ ප්‍රවේශය පිළිබඳව එතරම් ස්වයං විවේචනයක් ප්‍රකාශ නොකරයි. සමස්ත දොස් පැවරීම ගැටුම්කාරී පක්ෂ වෙත යොමු කෙරේ. ඔහු තර්ක කරන්නේ, නෝර්වේ, හුදෙක් පහසුකම් සපයන්නෙකු බවයි. විසඳුමක් සෙවීම සඳහා අවසානයේ වගකිව යුත්තේ ශ්‍රී ලංකා රජය සහ ගැටුමට සෘජුවම සම්බන්ධ එල්ටීටීඊයයි.

නෝර්වීජියානු මාධ්‍ය හෝ පර්යේෂණ ආයතන විසින් නෝර්වේහි  සාම භූමිකාව පිළිබඳ ගැඹුරු හෝ විවේචනාත්මක නැවත ඇගයීමක් ද සිදු කර නොමැත.

සමාලෝචන වාර්තාව

2011 දී, නෝර්වේ සංවර්ධන ආයතනය වන NORAD විසින් පත් කරන ලද ලන්ඩනයේ ක්‍රිස්ටියන් මයිකල්සන් ආයතනය (CMI) සහ පෙරදිග සහ අප්‍රිකානු අධ්‍යයන පාසල (SOAS) එක්ව සමාලෝචන වාර්තාවක් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙම ලිපියට අවසන් සටහනක් ලෙස එම වාර්තාවෙන් ප්‍රධාන සොයාගැනීම් කිහිපයක් මෙහි බෙදා ගැනීම සුදුසුය.

මෙම සමාලෝචනයේදී  ශ්‍රී ලංකා සාම ක්‍රියාවලියේදී නෝර්වේ ගත් තේරීම් විශ්ලේෂණය කර ඇගයීමට ලක් කරයි. බොහෝ සාධක සහ කොන්දේසි සාකච්ඡා කළ සාමයකට බාධා කළද, අසාර්ථකත්වයට නෝර්වේ පමණක් වගකිව යුතු නොවන බව නිගමනය කරයි. දෙපාර්ශ්වයම අර්ථවත් සම්මුතියකට සූදානම් නොවීය. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන සංස්කෘතිය සහ අනපේක්ෂිත සිදුවීම් කිහිපයක් ද සාම ප්‍රයත්නය බිඳවැටීමට දායක විය.

සමාලෝචනයට අනුව, ශ්‍රී ලංකා රජය පිළිගැනීමට කැමති දේ සහ එල්ටීටීඊය ඉල්ලා සිටි දේ අතර පුළුල් පරතරයක් පැවතුනි. ගෝලීය සන්දර්භයන් මාරුවීම – විශේෂයෙන් ජාත්‍යන්තර ‘ත්‍රස්තවාදයට එරෙහි යුද්ධය’ – ද කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය. මෙම වර්ධනයන් බටහිර ජාතීන්ට එල්ටීටීඊය සමඟ සම්බන්ධ වීම වඩ වඩාත් දුෂ්කර කළේය.

එල්ටීටීඊයේ අභ්‍යන්තර බෙදීම සහ ජාත්‍යන්තර සහයෝගය අහිමි වීම ශ්‍රී ලංකා රජයට හමුදා සමතුලිතතාවය තමන්ට පක්ෂව මාරු කර ගැනීමට උපකාරී විය. 2005 සිට මහින්ද රාජපක්ෂ පරිපාලනය චීනය සහ අනෙකුත් ආසියානු රටවල් සමඟ සාර්ථකව ශක්තිමත් සබඳතා ගොඩනඟා ගත්තේය. මෙය අවසාන මිලිටරි විසඳුමක් අනුගමනය කිරීමට ඉඩ සැලසීය.

පහසුකම් සපයන්නෙකු ලෙස නෝර්වේට මෙම වර්ධනයන්ට එරෙහිව සටන් කිරීමට හෝ හරවා යැවීමට බලයක් නොතිබුණි. උපායමාර්ගික ‘මාර්ග සිතියමක්’ හෝ ශක්තිමත් ජාත්‍යන්තර ජාලයක් නොමැතිකම නිසා සම්මුතියක් සහ වගවීමක් සඳහා දෙපාර්ශ්වයටම බලපෑම් කිරීම දුෂ්කර විය. මෙම අසාර්ථකත්වයන්, සමාලෝචනය තර්ක කරන පරිදි, සාම ප්‍රයත්නයේ බිඳවැටීමට දායක විය.

කෙසේ වෙතත්, වාර්තාවේ ක්‍රමවේදයේ සමහර අංග ද සඳහන් කිරීම වටී. එය සම්පූර්ණ හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම මධ්‍යස්ථ චිත්‍රයක් ඉදිරිපත් නොකළ හැකි බැවින් එය ප්‍රවේශමෙන් කියවිය යුතුය. ඇගයීම් කණ්ඩායමට නෝර්වීජියානු රජයේ ලේඛන සහ සාම සාකච්ඡාකරුවන් වෙත පූර්ණ ප්‍රවේශයක් තිබුණි. නමුත් එයට ප්‍රධාන ශ්‍රී ලාංකික පුද්ගලයින් සම්බන්ධ කර ගැනීමට නොහැකි විය. බොහෝ ජ්‍යෙෂ්ඨ එල්ටීටීඊ නායකයින් මිය ගොස් හෝ සිරගත කර සිටි අතර, ශ්‍රී ලංකා රජය ප්‍රධාන නිලධාරීන් සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡා සඳහා අවසර දුන්නේ නැත.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, සමාලෝචනය මාධ්‍ය, ප්‍රකාශිත පර්යේෂණ සහ ප්‍රකාශයට පත් නොකළ වාර්තා ඇතුළු ද්විතීයික මූලාශ්‍ර  මත දැඩි ලෙස විශ්වාසය තැබීය. තවදුරටත්  එය දේශීය හා ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂකයින්, විශේෂඥයින් සහ කොටස්කරුවන් සමඟ සම්මුඛ සාකච්ඡා ද පැවැත්වීය.

ස්තූතිය : ezhuna සඟරාව