බුදු පිළිමයට වූ දේ

ත්‍රිකුණාමලයේ බුදු පිළිමය සම්බන්ධ ගැටලුව මහා සංඝරත්නයේ ශක්තිය පෙන්නුම් කර ඇත. දෙමළ ජනතාව දේශීය විමර්ශන යාන්ත්‍රණය විශ්වාස නොකළ යුත්තේ මන්ද යන්න එය නැවත වරක් ඔප්පු කර ඇත. සජිත් ප්‍රේමදාස වැනි පුද්ගලයන් විශ්වාස කර ඡන්දය නොදිය යුත්තේ මන්ද යන්න එය ඔප්පු කර ඇත. ජනාධිපතිවරණයේදී සජිත්ට ඡන්දය දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටි සුමන්තිරන් හෙළිදරව් කර ඇත. බුදුන් වහන්සේ ශ්‍රී ලංකා ද්වීපය තුළ කෙතරම් දුරට අවමානයට ලක්වන්නේද යන්න එය නැවත වරක් ඔප්පු කර ඇත.

ඇත්ත වශයෙන්ම, එය ආරම්භ වූයේ බුදු පිළිමයකින් නොවේ. එහි ආරම්භය වූයේ නීති විරෝධී ආපන ශාලාවකි. එම ආපන ශාලාව පිහිටි ඉඩම 2014 වසරේදී මහින්ද රාජපක්ෂ විසින් බෞද්ධ විහාරයකට ලියා දුන්නේය. එහෙත් එම ලේඛනයේ වැදගත් කොන්දේසියක් විය. එම ඉඩමේ කිසිදු ඉදිකිරීමක් නොකළ යුතු බවට කොන්දේසියක් විය. වෙරළ සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ නීතිමය විධිවිධාන අනුව එහි ගොඩනැගිලි තැනීම තහනම් විය. එහෙත් එම කොන්දේසිය කඩ කරමින් එහි ආපන ශාලාවක් තැනීමට බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා පෞද්ගලික පුද්ගලයෙකුට අවසර දී තිබුණි. එම පෞද්ගලික පුද්ගලයා එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ප්‍රධානියෙකි.

එය නීති විරෝධී ගොඩනැගිල්ලක් බව පවසමින් අදාළ දෙපාර්තමේන්තු පොලිසියේ සහාය ඇතිව ඊට විරෝධය පළ කර ඇත. සති දෙකකට පමණ පෙර එලෙස විරෝධය පළ කිරීමෙන් පසු, එහි සිටින බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා එම ගොඩනැගිල්ලේ ප්‍රධාන කොටස හැර අනෙකුත් ඉදිකිරීම් ඉවත් කිරීමට එකඟ වී තිබුණි.

එහෙත් එය කිරීමට අකමැතිව, ප්‍රශ්නය වෙනත් දිශාවකට යොමු කිරීමේ අරමුණින්, එම ඉඩම තුළ දහම් පාසලක් සඳහා අත්තිවාරමක් දැමූ අතර බුදු පිළිමයක් ද ගෙනැවිත් තබා ඇත. එම වත්ත තුළ දැනටමත් ඇසතු වෘක්ෂයක සෙවණේ බුදු පිළිමයක් දශක ගණනාවක් තිස්සේ තිබේ.

බුදු පිළිමය ඉවත් කිරීමේ තීරණය මුලින්ම ගෙන ඇත්තේ ජාතික ජන බලවේගය රජයයි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පොලිසිය රෑට රෑ එය ඉවත් කර ඇත. භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් දිස්ත්‍රික්කයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පොලිස් නිලධාරියෙකුට අවමන් කර ඇත. එහි තත්ත්වය අවුල් කිරීම සඳහා ත්‍රිකුණාමලයෙන් පිටතින් භික්ෂූන් වහන්සේලා තිදෙනෙකු පැමිණ ඇති බව ද මහජනතාව පවසති. භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින් උසස් පොලිස් නිලධාරියෙකුට අවමන් කිරීමේ පසුබිමක, ඉහළින් නියෝගයක් ලැබුණු වහාම පොලිසිය එම පිළිමය ඉවත් කළේය. එහෙත් මුලින් එම පිළිමය ඉවත් කළ එම පොලිස් නිලධාරීන්ම බෙර වාදන සමඟින් නැවත පිළිමය ගෙනැවිත්, එය ගත් ස්ථානයේම තබා ඇත.

එනම්, ආරක්ෂාව හා සාමය තහවුරු කරන පාර්ශ්වයන්ට වඩා, විධායක බලය සහිත ජනාධිපතිවරයාට වඩා, තුනෙන් දෙකක බහුතරයක් සහිත පාර්ලිමේන්තුවට වඩා, ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයේ බෞද්ධ මහා සංඝරත්නය කොතරම් බලවත් දැයි එම පිළිම ගැටලුව හැඟවූවේද? දෙමළ ජනතාව දේශීය විමර්ශන යාන්ත්‍රණය පිළි නොගන්නේ මන්ද යන්න ඔප්පු කරන නවතම සාක්ෂිය එයද?

ඒ පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේදී අදහස් දැක්වූ මහජන ආරක්ෂක අමාත්‍ය ආනන්ද විජේපාල, බුදු පිළිමයේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට පොලිසිය නිසි පියවර ගත් බව පැවසීය. ලෝකයේ ථෙරවාද බුද්ධාගමේ එකම ආරක්ෂකයා ලෙස සැලකෙන රටක, බුදු පිළිමයට පොලිස් ආරක්ෂාව ලබා දීමට සිදු වී ඇත. දෙමළ ප්‍රදේශවල බෞද්ධ විහාර දොරටු අසල සන්නද්ධ හමුදා භටයෝ සිටිති. අහිංසක මූර්තියක් වන බුදුන් වහන්සේට මීට වඩා වෙනත් ආකාරයකින් අවමානයට ලක් කළ නොහැක.

මෙහිදී බුදු පිළිමය බල-අවරෝධකයක් ලෙස භාවිතා කර ඇත. මුස්ලිම් කොංග්‍රසයේ නායක රවුෆ් හකීම් පැවසූ පරිදි “ආණ්ඩුව බුදු පිළිම දේශසීමා සලකුණු ලෙස ගෙන යයි”.

දෙමළ ජනතාව හැම විටම බියෙන් බලන්නේ ඒ දෙසටය. දෙමළ ජනතාව කිසි දිනක බුද්ධාගම සතුරු ආගමක් ලෙස දැක නැත. බුදුන් වහන්සේ මහා විෂ්ණුගේ දස අවතාරවලින් එකක් ලෙස සැලකේ. බුද්ධාගම සහ හින්දු ආගම විචාර බුද්ධියෙන් යුතුව හසුරුවන පාර්ශ්වයන් බුද්ධාගම “ප්‍රතිසංස්කරණවාදී හින්දු ආගම” ලෙස ද හඳුන්වනු ලැබේ. දෙමළ ජනතාව ආගමික බහුත්වයට විරුද්ධ නැත. ආගමික ආධිපත්‍යයයි මෙහි ගැටලුව.

ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයේ දේශපාලන ව්‍යවස්ථාව, එහි නවවන වගන්තිය මගින්, ප්‍රමුඛ ආගමට — එය තවත් තියුණු වචනවලින් කිවහොත් — ප්‍රමුඛ ජනවාර්ගික කණ්ඩායමට අයත් ප්‍රමුඛ ආගමට ප්‍රමුඛත්වය ලබා දිය යුතු බව පවසා ඇත. එය ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයේ ථෙරවාද බුද්ධාගම, ආසන්න වශයෙන් රාජ්‍ය ආගමක් ලෙස ඉහළ නංවා ඇත.

බුදුන් වහන්සේ ලෞකික ආශාවන් අත්හැර පැවිදි වූ කෙනෙකි. අනිත්‍යය දේශනා කළ උන්වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් අනුගමනය කරන බවට ආඩම්බර වන ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයේ දේශපාලන සංස්කෘතිය තුළ දේශපාලකයෝ බුද්ධාගම ආක්‍රමණය කිරීමේ මෙවලමක් බවට පත් කර ඇත. මෙවැනි අර්ථයකින් කියතොත්, ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයේ ජාතික ප්‍රශ්නය යනු, ද්වීපයේ බෞද්ධ පැවිද්දන් සහ දේශපාලඥයන් බුදුන් වහන්සේගේ ඉගැන්වීම් අනුගමනය කිරීමට අසමත් වීමේ ප්‍රතිඵලයකි.

බුදුන් වහන්සේ කුල පීඩනයට එරෙහිව නැගී සිටි සේක. එහෙත් ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයේ මහා සංඝරත්නය තුළම කුල ස්ථරයන් තිබේ. ඊටත් වඩා දරුණු කරුණ නම්, බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා අඳින සිවුරේ ද කුලය තිබීමයි. එනම්, කුල වශයෙන් ඉහළ තනතුරුවල සිටින කොටස්වලට අයත් භික්ෂූන් වහන්සේලා හින්දු පැවිද්දන් අඳින ආකාරයේ කහ සිවුරු අඳිති. එහෙත් පීඩිත සමාජ නියෝජනය කරන කොටස්වලට අයත් අය ගඩොල් පැහැති සිවුර අඳිති.

කුල පීඩනයට එරෙහිව සටන් කළ අම්බෙඩ්කාර් පසුව බුද්ධාගමට හැරුණි. ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයේ මහා සංඝරත්නයේ ආරාධිතයෙකු ලෙස මෙහි පැමිණ නැවතී සිටි කාලයේදී, මහා සංඝරත්නය තුළ කුල භේද තිබෙනු දැක, හදවතින්ම කම්පා වී ඔහු රට බලා පිටත් විය. සිවුර තුළ කුලය රඳවා තබා ගන්නා පැවිද්දන් දේශපාලනයේදී කුමක් කරාවිද? ඔවුන් බුදු පිළිමය ඉදිරිපස බාධකයක්, පළිහක් ලෙස භාවිතා කරාවි, නේද?

නමුත් එය ජාතික ජන බලවේගය රජය නිරුවත් කර ඇත. මෙම රජය පෙර පැවති ප්‍රභූ රජයන්ගෙන් තමන්ව වෙනස් කර පෙන්වීමට උත්සාහ කරයි. ඔවුන් ජාතිවාදයට නායකත්වය නොදෙන බව එය නිතරම පවසයි. පෙර රජයන් මැතිවරණ අවශ්‍යතා සඳහා ජාතිවාදය අවුලුවා, ජාතිවාදය හසුරුවා ගත් බව එය කියයි. තමන්ට ජාතිවාදය සමඟ සම්බන්ධයක් නොමැති සේ එය පෙන්වීමට උත්සාහ කරයි. දෙමළ ප්‍රදේශවලින් තමන්ට ලැබුණු ආසන අට පදනම් කරගෙන දෙමළ ජනතාවගේ ජනවරමක් තමන්ට ඇති බව එය පවසයි. නමුත් ත්‍රිකුණාමලයේ බුදු පිළිමය මෙම රජය නිරුවත් කර ඇත.

රජය සියල්ලටම විරුද්ධ පක්ෂවලට චෝදනා කරයි. වසරකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ ආරක්ෂක තත්ත්වයකට පත් කර ඇති විරුද්ධ පක්ෂ ජාතිවාදය අතට ගෙන නැවත පහර දීමේ තත්ත්වයට ඉදිරියට ඒමට උත්සාහ කරන බව රජය චෝදනා කරයි.

ත්‍රිකුණාමලයේ අදාළ ඉඩමේ නීති විරෝධී ලෙස ඉදිකරන ලද ආපන ශාලාව එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ප්‍රධානියෙකුට අයත්ය. එබැවින් මෙම කාරණයට විරුද්ධ පක්ෂ සෘජුවම සම්බන්ධ බව රජයට පැවසිය හැකිය.

පසුගිය සිකුරාදා නුගේගොඩදී විරුද්ධ පක්ෂ එක්ව රජයට එරෙහිව විරෝධතාවක් පැවැත්වීය. මෙම විරෝධතාවට චිත්තවේගීය සහයෝගය ලබා ගැනීමේ අරමුණින් විරුද්ධ පක්ෂ ජාතිවාදය අතට ගත් බවට රජය චෝදනා කරයි.

පසුගිය දශක කිහිපයක ජාතිවාදී ගැටුම් දේශපාලනය තුළ, ආණ්ඩු පක්ෂය එහි ජාතිවාදී ස්වභාවය අවම කළ විට, විරුද්ධ පක්ෂ ජාතිවාදය උච්චතම මට්ටමට ගෙන ඒම ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයේ දේශපාලන සම්ප්‍රදායයි. එය දැන් ද සිදු වේ.

නමුත් ඒ සඳහා, නුගේගොඩ විරෝධතාවට, උතුරු නැගෙනහිර ජනතාව උනන්දුවක් නොදැක්වීම, දෙමළ ජනතාව රජයට එරෙහි වීමට අකමැති බව ලෙස ගත යුතු නැත. ඒ වෙනුවට, දෙමළ ජනතාව විරුද්ධ පක්ෂ ද විශ්වාස නොකරන බව ලෙස ගත යුතුය. ත්‍රිකුණාමලයේ පිළිමය විරුද්ධ පක්ෂ, විශේෂයෙන් සජිත් ප්‍රේමදාස හෙළිදරව් කර ඇත. ජනාධිපතිවරණයේදී ඔහුට ඡන්දය දෙන ලෙස ඉල්ලා සිටි සුමන්තිරන් හෙළිදරව් කර ඇත. අරුන් හේමචන්ද්‍රට ඉල්ලා අස්වන ලෙස ඉල්ලා සිටින සුමන්තිරන්, ජනාධිපතිවරණයේදී සජිත්ට සහාය දීමට තමන් ගත් තීරණයට වගකීම භාරගෙන දැන් පක්ෂ වගකීම්වලින් ඉවත් වීමට සූදානම්ද?

පසුගිය බදාදා ජනාධිපතිවරයා හමු වූ විට, ජාතික ප්‍රශ්නයට විසඳුම සම්බන්ධයෙන් ඔහු ප්‍රකාශ කළ දේ සුමන්තිරන් ඔහුගේ “X” වේදිකාවේ පළ කර තිබුණි. එම සටහනට අනුව, රනිල්-මෛත්‍රී රජය සමයේ, සංක්‍රාන්ති යුක්තියේ යටතේ, නිර්මාණය කරන ලද විසඳුම් යෝජනාවේ අතුරු කෙටුම්පත සම්පූර්ණ කිරීමේ අරමුණක් ඔහුට ඇති බව පෙනේ.

2021 වසරේ වවුනියාවේදී ඔහු සංක්‍රාන්ති යුක්තිය “අසාර්ථක අත්හදා බැලීමක්” ලෙස හැඳින්වීය. ඔහු තවමත් එම අසාර්ථකත්වය වෙනුවෙන් වගකීම භාරගෙන නැත. දැන් ඔහු ඉල්ලා සිටින්නේ එම අසාර්ථකත්වයේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පැමිණි විසඳුම් යෝජනාව මේසය මත තැබිය යුතු බවද?

නීති විරෝධී ඉදිකිරීමකට එරෙහි ක්‍රියාමාර්ග වෙනතකට යොමු කිරීම සඳහා, අතරමැද ගෙන ආ බුදු පිළිමයක් සම්බන්ධ කාරණයේදී, ජාතිවාදීන්ට යටත් වූ රජයක්, ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත ඉවත් කරනු ඇත; දේශපාලන සිරකරුවන් සම්පූර්ණයෙන් නිදහස් කරනු ඇත; විශේෂයෙන්ම, දෙමළ ජනතාව ද පිළිගන්නා විසඳුමක් ඇතුළත් නව ව්‍යවස්ථාවක් ගෙන එනු ඇතැයි කෙසේ විශ්වාස කරන්නේද?

විශේෂයෙන්ම එම ව්‍යවස්ථාව මහජන ඡන්ද විමසීමකට ලක් කරන විට ජාතිවාදය හැසිරවීමට මෙම රජයට හැකි වනු ඇතැයි කෙසේ විශ්වාස කරන්නේද?